Eyjólfur Ármannsson innviðaráðherra hefur undirritað nýja reglugerð um strandveiðar. Reglugerðin tekur þegar gildi og leysir af hólmi reglugerð nr. 460/2024.
Markmið nýrrar reglugerðar er að skýra framkvæmd strandveiða og afmarka nánar skilyrði fyrir útgáfu og nýtingu leyfa innan ramma laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða. Drög að reglugerðinni voru kynnt í samráðsgátt stjórnvalda í janúar og bárust alls 79 umsagnir.
Í umsögnum komu fram margvíslegar ábendingar, einkum sem vörðuðu skilyrði um eignarhald og kröfur til þátttöku eigenda í veiðum. Brugðist var við fjölmörgum athugasemdum og gerðar breytingar til að koma til móts við ólík sjónarmið.
„Strandveiðar eru vettvangur fyrir sjálfstæða útgerðarmenn sem sækja sjóinn sjálfir. Við höfum tekið tillit til athugasemda strandveiðimanna í samráðsferlinu og horfið frá kröfu um 100% eignarhald. Áfram er gerð krafa um meirihlutaeign og að eigandi sé lögskráður og um borð. Þannig tryggjum við að verðmætin verði eftir hjá þeim sem stunda veiðarnar,“ segir Eyjólfur Ármannsson innviðaráðherra.
Helstu breytingar og nýmæli
Eftirfarandi breytingar hafa m.a. verið gerðar, m.a. í kjölfar samráðs:
- Gerð er krafa um að leyfishafi eigi meira en 50% eignarhlut í fiskiskipi, beint eða óbeint í gegnum lögaðila sem hann fer með meirihlutaeigu í. Sá sem fer með meirihlutaeign skal vera lögskráður á skipið og vera um borð í hverri veiðiferð. Fallið er frá kröfu um 100% eignarhald.
- Áréttað er að hver einstaklingur eða lögaðili getur aðeins fengið eitt strandveiðileyfi. Eigandi lögaðila getur ekki átt aðild að fleiri en einu leyfi.
- Strandveiðileyfi fellur sjálfkrafa niður ef skip er selt, leigt, eða ef eignarhald breytist á tímabilinu. Sama gildir ef gerðir eru samningar sem færa stjórn eða tekjuöflun til annars aðila en leyfishafa.
- Umsóknartímabil er frá 1. mars til 15. apríl. Öll skilyrði, þ.m.t. varðandi eignarhald, verða að vera uppfyllt þegar sótt er um leyfið. Fái aðili synjun er hægt að sækja aftur um innan umsóknartímabilsins.
- Skýrari kvaðir eru lagðar á um virkni fjareftirlitsbúnaðar og tilkynningarskyldu til Landhelgisgæslunnar ef búnaður bilar eða samband rofnar.
Áhersla á virka þátttöku og skýrari leikreglur
Með nýrri reglugerð eru ekki lagðar nýjar skyldur á herðar útgerða heldur er skýrt nánar hvernig framkvæmd laganna skal háttað. Gildandi lög kveða nú þegar á um að eigandi skuli vera lögskráður á skipið en í reglugerð er gert skýrara að lögskráning ein og sér dugi ekki til, heldur þurfi viðkomandi raunverulega að vera um borð við veiðar.
Breytingarnar miða að því að tryggja að strandveiðileyfi nýtist sjálfstæðum útgerðum sem kerfinu er ætlað að styðja og koma í veg fyrir að hægt sé að vera lögskráður án þess að taka þátt í veiðum. Með þessu verður allt eftirlit jafnframt markvissara og hlutlægara, þar sem horft er til staðreynda um viðveru fremur en skoðana á samningum eða eignatengslum.
Ýmis atriði sem umsagnaraðilar nefndu, s.s. fjöldi veiðidaga, helgarbann og svæðisskipting, ráðast af lögum en ekki reglugerð. „Vinnan heldur áfram. Næsta skref er að undirbúa frumvarp þar sem tekin verða til skoðunar þau atriði sem kalla á lagabreytingar, svo sem undanþágur vegna slysa eða veikinda.“
